Kronik bağırsak iltihaplı hastalıklarının üçte biri karaciğer yağlanması geliştiriyor

Alkolle ilişkili olmayan karaciğer yağlanması, kronik bağırsak iltihaplı hastalıklarından mustarip kişilerin yaklaşık üçte birini etkiliyor. Karaciğer hücrelerinde anormal yağ birikimiyle karakterize edilen bu durum, fibrozis, siroz hatta karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonlara ilerleyebilme potansiyeli nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor. Erkekler, kadınlara kıyasla daha sık etkileniyor; bu fark, bu patolojinin gelişiminde cinsiyetin rolüne dair soru işaretleri doğuruyor.

Kronik bağırsak iltihaplı hastalıkları, özellikle Crohn hastalığı ve ülseratif koliti kapsayan bu rahatsızlıklar, dünya çapında milyonlarca insanı etkiliyor. Sindirim sisteminde sürekli iltihapla karakterize edilen bu hastalıklar, sıklıkla bağırsak dışı belirtilerle, özellikle de karaciğer tutulumlarıyla birlikte görülüyor. Bunlar arasında karaciğer yağlanması öne çıkıyor.

2001 ile 2024 yılları arasında yapılan 34 çalışmanın analizi, kronik bağırsak iltihaplı hastalığı olan hastalarda karaciğer yağlanması prevalansının %32,3 olduğunu ortaya koyuyor. Bu oran, hastalık türüne göre değişkenlik gösteriyor: Crohn hastalığında %31,3, ülseratif kolitte ise %27,1. Tanı yöntemleri de bu rakamları etkiliyor. Örneğin, non-invaziv bir teknik olan kontrollü zayıflama parametresi kullanıldığında prevalans %36,6 olarak tahmin edilirken, referans kabul edilen ancak invaziv olması nedeniyle daha az kullanılan karaciğer biyopsisinde bu oran %22,8 olarak belirleniyor.

Karaciğer fibrozisi, karaciğerde skar dokusunun biriktiği ciddi bir komplikasyon, da incelenmiş. Kronik bağırsak iltihaplı hastalığı olan hastaların yaklaşık %7,3’ünde bu patoloji görülüyor; ancak bu rakam, kullanılan tanı kriterlerine göre değişebiliyor. Bölgesel farklılıklar da dikkat çekici: Avrupa ve Amerika, Batı ve Güneydoğu Asya’ya kıyasla daha yüksek prevalansa sahip, bu bölgelerde veriler sınırlı kalıyor.

Karaciğer yağlanması ile kronik bağırsak iltihaplı hastalıkları arasındaki bu ilişkinin nedenleri çok yönlü. İnsülin direnci gibi metabolik bozukluklar ana rol oynuyor; bağırsak mikrobiyotasında meydana gelen değişiklikler de iltihap ve metabolizmayı etkileyerek katkıda bulunuyor. Bunun yanı sıra, kronik bağırsak iltihaplı hastalıklarının yönetiminde kullanılan bazı tedaviler, karaciğerde yağ birikimini kolaylaştırabiliyor.

Karaciğer yağlanmasının yeni tanımları, metabolik disfonksiyonla ilişkili olanlar da dahil, bu hastalığın daha iyi anlaşılmasını yansıtıyor; artık metabolik sendromun karaciğer belirtisi olarak kabul ediliyor. Bu terminolojik evrim, genetik, çevresel ve yaşam tarzıyla ilgili faktörleri kapsayan bütüncül bir yaklaşımın önemini vurguluyor.

Bu analizden elde edilen sonuçlar, karaciğer yağlanması prevalansının zaman içinde değiştiğini, 2016 ile 2019 yılları arasında bir zirve yaşandığını da gösteriyor. Ancak, bu eğilim, çalışmalar arasındaki metodolojik farklılıklar nedeniyle gerçek bir artış olarak yorumlanamaz. Tanı kriterlerindeki farklılıklar, incelenen popülasyonlar ve analiz yöntemleri, bu değişkenliğin büyük bir kısmını açıklıyor.

Bu çalışma, kronik bağırsak iltihaplı hastalığı olan hastalarda, özellikle erkekler ve Crohn hastalığı olanlarda, karaciğer yağlanmasının sistematik taramasının önemini vurguluyor. Non-invaziv yöntemlerin, ultrason veya kontrollü zayıflama parametresi gibi, bu taramayı kolaylaştırmak için teşvik edildiği belirtiliyor. Son olarak, bu hastaların bakımını iyileştirmek için uluslararası düzeyde tanım ve tanı protokollerinin standardize edilmesinin gerekliliği vurgulanıyor.

Informations et sources

Référence scientifique

DOI : https://doi.org/10.1186/s43066-026-00519-2

Titre : The global prevalence of non-alcoholic fatty liver disease and related terms in adults with inflammatory bowel disease: a systematic review and meta-analysis

Revue : Egyptian Liver Journal

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : Seyed Mohamad Musavi; Ali Afrasiabi