آیا روانپریشیهای ناشی از مواد مخدر، تواناییهای شناختی را به اندازه اسکیزوفرنی مختل میکنند؟
در جهان، بیش از ۲۹۶ میلیون نفر در سال ۲۰۲۱ مواد مخدر مصرف کردهاند که این رقم نشاندهنده افزایش ۲۳ درصدی در طی ده سال است. در میان آنها، تعداد فزایندهای دچار اختلالات روانپریشی هستند که مستقیماً به مصرف این مواد مرتبط است. این روانپریشیها که اغلب توسط کانابیس، آمفتامینها یا سوءمصرف چند ماده مخدر ایجاد میشوند، این سؤال کلیدی را مطرح میکنند: آیا اثرات آنها بر تواناییهای فکری با اثرات مشاهدهشده در اسکیزوفرنی قابل مقایسه است؟
تحلیل عمیق ۱۸ مطالعه بر روی ۱۰۹۲ بیمار نشان میدهد که آسیبهای شناختی در افراد مبتلا به روانپریشی ناشی از مواد مخدر، بهطور کلی مشابه افراد مبتلا به اسکیزوفرنی است. هر دو گروه مشکلات مشابهی در حافظه، توجه، سرعت روانی-حرکتی و عملکرد فکری دارند. تنها توابع اجرایی که امکان برنامهریزی، سازماندهی و تنظیم اقدامات را فراهم میکنند، تفاوت کمی نشان میدهند. افراد مبتلا به روانپریشی ناشی از مواد مخدر در واقع کمی کمتر از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی در این زمینه آسیب دیدهاند.
این نتایج جدیت پیامدهای مصرف مواد مخدر بر مغز را برجسته میکند. روانپریشیهای ناشی از مواد مخدر، اتفاقات سادهای نیستند: آنها میتوانند باعث اختلالات شناختی پایدار شوند که مشابه اختلالات یک بیماری روانپزشکی بزرگ مانند اسکیزوفرنی است. این تشابه تا حدی به دلیل تغییرات مشترک مغزی مشاهدهشده در هر دو نوع بیمار توضیح داده میشود.
تمایز بین این دو اختلال همچنان یک چالش برای متخصصان سلامت است. تشخیص نادرست میتواند منجر به درمانهای نامناسب شود، مانند تجویز طولانیمدت داروهای ضد روانپریشی برای بیمارانی که روانپریشی آنها مربوط به مصرف مواد مخدر است. در مقابل، رویکردی هدفمند برای قطع مصرف و کاهش تدریجی داروها ممکن است برای این افراد مناسبتر باشد.
این مطالعه اهمیت درک و درمان بهتر روانپریشیهای ناشی از مواد مخدر را نشان میدهد. همچنین یادآوری میکند که مصرف مواد مخدر، حتی به صورت گاهبهگاه، میتواند اثرات جدی و پایدار بر مغز داشته باشد.
Informations et sources
Référence scientifique
DOI : https://doi.org/10.1007/s11065-025-09687-1
Titre : Substance-induced Psychotic Disorders Cause Convergent Cognitive Impairment to Schizophrenia Spectrum Disorders: A meta-analysis of Comparative Studies
Revue : Neuropsychology Review
Éditeur : Springer Science and Business Media LLC
Auteurs : Irena Semancikova; Filip Dechterenko; Pooja Patel; Ondrej Bezdicek